📍 تاریخ‌نگار بصری مقاومت؛ به‌مناسبت درگذشت سلیمان منصور، چهره جریان‌ساز هنر تجسمی فلسطین 📝 چکیده میلاد جلیل‌زاده: خبر درگذشت سلیمان منصور، نقاش فلسطینی

به گزارش روزنامه وطن امروز، نوع خاصی از غم را در دل مخاطبان زنده کرد. جلوه‌ای بود از غیرقابل باورترین مقاومت جانانه در برابر شدیدترین و بی‌انتهاترین رنج‌ها. هنر تجسمی فلسطین پس از واقعه «نکبت» در سال ۱۹۴۸ میلادی و تداوم اشغال سرزمین‌های تاریخی در جریان جنگ ۱۹۶۷، دچار یک تحول بنیان‌افکن و معناشناختی شد. هنر از ابزاری برای بازنمایی زیبایی‌شناختی صرف یا مستندنگاری منفعلانه آوارگی، به ساختاری پویا، هویت‌ساز و مقاومتی تبدیل شد. مفهوم «صمود» به معنای پایداری ریشه‌دار و ایستادگی بر سرزمین، به عنصر و مایه اصلی تولیدات هنری بدل شد. نقاشی «جَمَلُ المَحامِل» که در سال ۱۹۷۳ توسط سلیمان منصور خلق شد، مشهورترین و تأثیرگذارترین شاهکار تجسمی در تاریخ هنر معاصر فلسطین به شمار می‌رود. این اثر به زیبایی سنگینی بار تاریخ، آوارگی و مسوولیت فردی و جمعی برای حفظ قدس را بر گرده ملت فلسطین متجلی می‌سازد. با آغاز انتفاضه اول فلسطین در سال ۱۹۸۷، هنر تجسمی وارد فاز جدیدی از خودکفایی و مبارزه شد. منصور استفاده از رنگ روغن را کنار گذاشت و رو به سوی مواد بومی نظیر گل، حنا، قهوه، کاه، موم و رنگ‌های گیاهی آورد.

به گزارش روزنامه وطن امروز، انتخاب «گِل» ریشه در خاطرات کودکی داشت و با خشک شدن و ترک خوردن آن، استعاره‌ای تجسمی از «تکه‌تکه شدن جغرافیایی و سیاسی فلسطین» و «شکنندگی و پایداری سرنوشت انسانی» به نمایش درآمد. هنرمندان جبهه مقاومت طی ۸ دهه، یک سیستم نشانه‌شناختی غنی و رمزگذاری‌شده خلق کرده‌اند. تأثیر سلیمان منصور بر هنر مقاومت، بسیار فراتر از آفرینش تابلوی آیکونیک «جمل المحامل» است. الگوی فکری منصور ثابت کرد هنر مقاومت هنگامی به اوج اثرگذاری می‌رسد که میان «فرم»، «مفهوم» و «متریال» یگانگی کامل برقرار شود. با درگذشت سلیمان منصور در آگوست ۲۰۲۶، پرونده حیات یکی از آخرین چهره‌های نسل بنیان‌گذار هنر ملی فلسطین بسته شد اما میراث او همچنان شالوده اصلی هویتی را می‌سازد. متن کامل را در سایت وطن امروز بخوانید: ✉