گزارش «شرق» از مصوبه‌ جدید مجلس و محدودیت‌ انجام فعالیت‌های علمی بن‌بست آکادمیک ✍ محمدحسین موسوی

به گزارش روزنامه شرق، سوم شهریور بود که مجلس شورای اسلامی با تصویب «ماده 2 طرح مقابله با نفوذ» اقدام به تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های علمی و فرهنگی کشور کرد؛ طبق این مصوبه، هرگونه فعالیت و قرارداد اقتصادی، حقوقی آموزشی، اجتماعی، پژوهشی، علمی و فرهنگی در هر قالبی از جمله «تدوین و نشر کتاب، مجله، مقاله، گزارش، آمار» نیازمند گرفتن مجوز در «سامانه برخط ثبت، مدیریت و نظارت بر ارتباطات خارجی» دارد. طبق این مصوبه هر شخص پیش از اقدام به «اخذ بورسیه تحصیلی، فرصت‌های مطالعاتی، همکاری علمی و دانشگاهی، برگزاری یا اعزام یا شرکت در کارگاه و دوره آموزشی و اقامت هنری» باید در سامانه مذکور «خوداظهاری» و مجوزهای لازم را دریافت کند. در همان تاریخ یعنی 3 شهریور 1405 خبر دیگری نیز منتشر شد: «دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا» دست به تعلیق مجوز عمومی G زده است؛ با لغو این مجوز، دانشگاه‌ها، مؤسسات و پژوهشگران موظف شدند هرگونه تعهدات، فعالیت‌ها و تراکنش‌های جاری خود با دانشگاه‌ها، مؤسسات علمی و پژوهشگران و دانشجویان ایرانی لغو کنند. همین‌طور با ابلاغ این دستور مؤسسات برگزارکننده دوره‌های آموزشی از جمله مؤسساتی مانند تافل، مجوز برگزاری امتحانات خود در ایران را از دست دادند.

به گزارش روزنامه شرق، گفت‌وگوی «شرق» با اهالی جامعه علمی ایران خبر از یک بن‌بست بزرگ در ارتباطات آکادمیک ایران می‌دهد؛ بن‌بستی ناشی از تلاقی محدودیت‌های تحمیلی خارجی با محدودیت‌های جدید و سخت‌گیرانه داخلی که به تصویب مجلس رسیده است.. «حسین ایمانی‌جاجرمی» جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران است. او پیامدهای این طرح را بر سرمایه اجتماعی و الگوی حکمرانی تحلیل کرده و معتقد است سیاست‌گذاری‌ها، بازتابی از میزان اعتماد حاکمیت به جامعه هستند: «تدوین سیاست‌ها کاملاً بستگی به رویکرد حکمرانی دارد. اگر مبنا بر اعتماد باشد، تدابیر متفاوتی گرفته می‌شود؛ اما اگر ارزیابی این باشد که به دلیل فراوانی تهدیدها نمی‌توان به بخش‌های مختلف جامعه اعتماد کرد، تدابیر امنیتی و مسدودکننده جایگزین خواهند شد. در بحث انسجام ملی، ما به شبکه‌های اعتماد عمومی نیاز داریم و این انسجام با سازوکارهای مکانیکی و دستوری محقق نمی‌شود، زیرا یک امر انسانی و اجتماعی است»..