انتقام در فقه سیاسی شیعه: از احساس فردی تا اجرای عدالت تاریخی

انتقام؛ از احساس فردی تا اجرای عدالت تاریخی در ادبیات فقه سیاسی شیعه، «انتقام» هرگز مترادف با خشم، کینه‌ورزی یا واکنش هیجانی نیست. هنگامی که رهبر انقلاب اسلامی در پیام خود به‌مناسبت تشییع و تدفین آقای شهید ایران از «انتقام» به عنوان «خواست ملت» و «مأموریت الهی» سخن می‌گوید، این واژه در منظومه فکری شیعه معنایی متفاوت از برداشت رایج آن دارد؛ معنایی که ریشه در عدالت، مقابله با ظلم و جلوگیری از تکرار جنایت دارد. از همین منظر، عبارت «انتقام خون پاک شهیدان» را نباید به معنای واکنشی احساسی تفسیر کرد. این تعبیر در ادبیات شیعه، بیش از آنکه بر خون‌خواهی فردی دلالت کند، بر استمرار عدالت‌خواهی و پاسخگو کردن عاملان جنایت تأکید دارد. همان منطقی که در فرهنگ عاشورا با شعار «یا لثارات الحسین» تبیین شده است؛ شعاری که هدف آن احیای عدالت و جلوگیری از فراموشی ظلم است، نه ترویج انتقام‌جویی کور.