پیمان دفاعی مکه چیست؟

روایتِ ماجرا: سه کشور عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، پیمانی دفاعی را به‌نامِ «پیمانِ مکه» امضا کرده‌اند که بر اساس گزارش‌ها، مفادی شبیه به اصلِ «حمله به یکی یعنی حمله به همه» دارد و هدف اعلامی آن تقویتِ بازدارندگیِ جمعی است؛ منابع، زمان و مکانِ امضای پیمان را گزارش کرده‌اند و برخی رسانه‌ها از احتمالِ پیوستنِ مصر و بحث‌هایی دربارهٔ چگونگیِ عملی‌شدنِ پیمان خبر داده‌اند. پیامدِ برجسته‌ای که منابع به آن اشاره کرده‌اند عبارت است از آغازِ احتمالیِ بازآرایی‌هایی در نظمِ امنیتیِ منطقه و طرحِ پرسش‌هایی دربارهٔ میزانِ اثربخشی و انگیزه‌های پشتِ این توافق.

• برخی منابع به نقل از یک دیپلماتِ پیشینِ آمریکایی گزارش داده‌اند که این پیمان نشانه‌ای از کاهشِ اعتمادِ متحدانِ منطقه به تضمین‌های امنیتیِ ایالاتِ متحده است (ایسنا، خبرآنلاین).
• منابعی مانند کیهان لندن و چند تحلیلگر داخلی نوشته‌اند که این پیمان می‌تواند یادآورِ مادهٔ پنجمِ پیمانِ ناتو در مفهومِ تعهدِ متقابلِ دفاعی باشد و بازتابی از تلاشِ بازیگران منطقه‌ای برای تشکیلِ آرایش‌های امنیتیِ جدید توصیف شده است.
• مقامِ وزارتِ خارجهٔ ترکیه، به‌نقل از برخی رسانه‌ها، گفته است ایران هدفِ این پیمان نیست و هیچ کشوری تا زمانی که به یکی از اعضا حمله نکند، هدفِ اعضای پیمان محسوب نخواهد شد (ایرنا، آخرین‌خبر).
• تحلیل‌گران و ستون‌نویسانِ چند رسانه ضمن تأکید بر پیامدهای ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک، گفته‌اند که اثربخشیِ پیمان بستگی به تشکیلِ نهادهای اجرایی و توانِ اعضا برای غلبه بر اختلافاتِ داخلی و منطقه‌ای دارد؛ محمد قائدی، مدرسِ روابطِ بین‌الملل، این نکات را برجسته کرده است (ایران اینترنشنال).
• برخی گزارش‌ها و یادداشت‌ها تأکید کرده‌اند که پیشینهٔ پیمان‌ها و ائتلاف‌های مشابه در منطقه، و تضادِ منافعِ داخلی و بینِ اعضا، می‌تواند مانعِ اجرایِ مؤثرِ این توافق شود و دیدگاه‌هایی را دربارهٔ احتمالِ ناکارآمدیِ عملیِ پیمان مطرح کرده‌اند (مشرق نیوز، میزان).
• در پوششِ داخلی اختلافاتی دربارهٔ هدف‌گذاریِ پیمان وجود دارد: برخی منابع پیشنهاد داده‌اند که این پیمان را به‌عنوانِ ضدِ اسرائیل تبلیغ کنند تا از خوانشی علیه ایران جلوگیری شود، و یک سخنگویِ دولتِ اصلاح‌طلبان گفته است عربستان جرأتِ مخالفت با پیشنهادِ ایران برای پیوستن را ندارد (دیده‌بان ایران).. تفاوتِ پوشش: رسانه‌های بین‌المللی و تحلیلگرانِ بیرونِ منطقه بیشتر بر پیامدهای ژئوپلیتیک و کاهشِ اعتمادِ متحدان به آمریکا تأکید کرده‌اند، در حالی که رسانه‌ها و چهره‌های داخلِ ایران ترکیبی از برداشت‌های فرصت‌محور (قابلیتِ پیوستنِ ایران یا بهره‌برداریِ سیاسی) و هشدار نسبت به موانعِ عملیِ پیمان را برجسته کرده‌اند؛ برخی منابع نیز بر امکانِ گسترشِ پیمان تا شاملِ مصر تأکید کرده‌اند.