جامعه‌ای که گذشته را مصرف می‌کند

حکایتی منسوب به شرلوک هولمز نقل می‌شود که در یکی از پرونده‌هایش‌ پس از مشاهده جسدی، درباره وضعیت اقتصادی مقتول چنین نتیجه‌گیری کرد: «او زمانی فردی ثروتمند بوده است، اما چند سالی است که دیگر رونق گذشته را ندارد؛ لباسش از بهترین خیاطان شهر است، اما سال‌ها از دوخت آن می‌گذرد. پیمان حاج محمودعطار-دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی: حکایتی منسوب به شرلوک هولمز نقل می‌شود که در یکی از پرونده‌هایش‌ پس از مشاهده جسدی، درباره وضعیت اقتصادی مقتول چنین نتیجه‌گیری کرد: «او زمانی فردی ثروتمند بوده است، اما چند سالی است که دیگر رونق گذشته را ندارد؛ لباسش از بهترین خیاطان شهر است، اما سال‌ها از دوخت آن می‌گذرد. هنوز آن‌قدر فقیر نشده که لباسش را بفروشد، اما دیگر توان خرید لباس نو از همان خیاط را نیز ندارد». فارغ از صحت تاریخی این روایت، این حکایت تصویری دقیق از وضعیتی است که امروزه می‌توان آن را «مصرف گذشته» نامید؛ وضعیتی که در آن، نشانه‌های رفاه هنوز دیده می‌شود، اما توان بازتولید آن رفاه از میان رفته است. گفته می‌شود احمدشاه قاجار نیز در سال‌های تبعید، با اشاره به رولزرویس قدیمی خود، همین حکایت را برای توصیف وضعیتش نقل می‌کرد. او می‌گفت هرکس این خودرو را ببیند، درمی‌یابد زمانی توان خرید رولزرویس داشته‌ام، اما اکنون دیگر استطاعت خرید مدل جدید آن را ندارم و در عین حال هنوز آن‌قدر تهیدست نشده‌ام که هم