ایران و پیمان مکه؛ فرصتی برای بازتعریف امنیت منطقه

ایران و پیمان مکه؛ فرصتی برای بازتعریف امنیت منطقه تحولات امنیتی خاورمیانه بار دیگر نشان داده است نظم منطقه‌ای در حال تغییر است. در چنین شرایطی، کشورهایی که نتوانند در شکل‌دهی به ترتیبات جدید امنیتی نقش ایفا کنند، ناگزیر باید خود را با نظمی تطبیق دهند که دیگران طراحی کرده‌اند. امضای «پیمان دفاعی مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در هفتم اوت ۲۰۲۶، یکی از نشانه‌های مهم این تحول است؛ توافقی که بر اساس آن، حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود و همکاری‌های دفاعی میان سه کشور را تقویت می‌کند. در این میان، پرسش مهم برای ایران این است: آیا باید بیرون از این ترتیبات بایستد یا برای پیوستن و تبدیل آن به یک سازوکار فراگیر امنیت منطقه‌ای تلاش کند؟ به نظر می‌رسد پاسخ، با درنظرگرفتن منافع ملی ایران، نیازمند بررسی جدی گزینه دوم است. ایران یکی از مهم‌ترین قدرت‌های جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و نظامی منطقه است. کشوری با چنین موقعیتی نمی‌تواند نسبت به شکل‌گیری یک سازوکار امنیتی جدید در پیرامون خود بی‌تفاوت باشد. پیوستن ایران می‌تواند از شکل‌گیری ترتیبات امنیتی بدون حضور تهران جلوگیری کند و به ایران امکان دهد به‌جای آنکه صرفا موضوع امنیت منطقه باشد، به یکی از طراحان امنیت منطقه تبدیل شود. سال‌ها رقابت میان تهران و ریاض یکی از موضوعات مهم در خاورمیانه بوده است. اما تحولات س