پیش چشمت داشتی شیشه‌ کبود

حدود ۴۰ سال پیش بود که کارگاه گرافیک شخصی خود را با نام «کبود» راه‌اندازی کردم و وجه تسمیه‌اش برمی‌گشت به نام مسجد کبود تبریز و کاشی‌کاری‌های آن و البته این شعر بسیار زیبا و خیال‌انگیز جناب ملک‌الشعرای بهار که «دریا بنفش و مرز بنفش و هوا بنفش/ جنگل کبود و کوه کبود و افق کبود» و همه اینها برایم یک فضای خیال‌انگیز را تداعی می‌کرد تا اینکه روزی دوست نازنینم جناب سیدکمال حاج‌سیدجوادی به دفترم آمد و چای خوردیم و گفت‌وگویمان گل انداخت و بحث به سمت انتخاب نام کارگاهم رفت و ایشان گفت، البته که این انتخاب نام بسیار شاعرانه و شیرین است ولی داستان را از وجه دیگری هم که حضرت مولانا دیده، می‌توان نگریست که «پیش چشمت داشتی شیشه کبود/ زآن سبب عالم کبودت می‌نمود» و الحق این نیز سخنی بود و چه بسا ما به موضوعی نگاهی داریم، بی‌التفات که از پشت کدام شیشه رنگی به جهان نگاه می‌کنیم و انصاف باید داد که تقریبا همه ما پیش چشم‌مان شیشه‌ای کبود داریم، حالا گیرم رنگش کبود هم نباشد ولی یک‌جورهایی یک کبودی دیگر و متفاوتی از کبود دیگران است. چند سال پیش در همین روزنامه «شرق» یادداشتی داشتم در تحلیل نگاه عمومی جامعه‌مان به قرارداد ترکمانچای و اینکه قرارداد ترکمانچای برای جامعه ما همچون زخمی چرکین است که حتی پس از ۲۰۰ سال، از آن خون می‌چکد و وارد محاوره روزمره شده و هر وقت از تحقیر و حقارت در روابط سخن به میان می‌آید، می‌گوییم مثل قرارداد ترکمانچای است. (منبع: روزنامه شرق)

در آن یادداشت سؤالی طرح کرده بودم که این احساس حقارت از قرارداد ترکمانچای به چه سبب است؟ چرا با اینکه در آن قرارداد، برای جنگی که خودمان آغازگرش بودیم و با اینکه قائم‌مقام هشدار داده بود «کشوری که شش کرور عایدات دارد، با کشوری که ۶۰۰ کرور عایدات دارد نمی‌جنگد» وارد جنگ شدیم و شکست سختی خوردیم و فقط وقتی وارد پیمان صلح شدیم که روسیه تهدید کرد که اگر معاهده صلح نبندید، تهران را هم می‌گیریم. آن‌وقت بود که ما وارد مذاکرات شدیم و جالب اینکه توانستیم در آن مذاکرات، بخش بزرگی از خاک کشورمان را که در جنگ از دست داده بودیم، پس بگیریم و لشکریان روسیه را به آن‌سوی ارس عقب برانیم، ولی جامعه، در عوض اینکه قرارداد ترکمانچای را یک موفقیت دیپلماتیک عظیم بداند، آن را به چشم یک حقارت عظیم نگاه می‌کند؛ (منبع: روزنامه شرق)