تنوع جهان گسترده است

یا مرگ یا میهن وقتی به جهان نگاه می‌کنیم، تنوع آنچه می‌بینیم آن‌قدر زیاد است که از شماره بیرون است. با این همه تنوع، آنچه می‌بینیم و در جهان مادی وجود دارد از مولکول تشکیل شده‌ و اگر مولکول را تجزیه کنیم به اتم‌های تشکیل‌دهنده آن می‌رسیم که دیگر نمی‌توان آن را تجزیه کرد، هرچند اتم‌ها نیز از ذراتی چون الکترون، پروتون و نوترون ساخته شده‌اند، ولی به دلیل همین تجزیه‌ناپذیری اتم‌ها می‌توان گفت که بنیان هستی مادی، بر اتم‌ها بنا شده و بنیان جهان همین است. در زندگی انسان‌‌ها نیز بنیان‌هایی وجود دارد که اگر بتوان به آن رسید، خواهیم دید که چه بسیار افرادی در طول زندگی در مقابل هم بوده‌اند یا یکدیگر را قبول نداشته‌اند ولی زمانی که همه‌چیز تجزیه شده و به آن بنیان رسیده‌ایم (مانند همان اتم‌های تشکیل‌دهنده عناصر جدول مندلیف) همان‌ها که مقابل یکدیگر بودند، در کنار هم ایستاده‌اند و همان‌ها که عمری کنار هم بوده‌اند، مقابل هم قرار گرفته‌اند. در این میان برای رسیدن به بنیان‌های انسانی، نمی‌توان فقط از گفت‌وگو و تبادل‌نظر بهره برد، بلکه احتمالا یک بزنگاه‌هایی هست که نشان می‌دهد بنیان‌های ذهنی انسان‌ها واقعا بر چه بنا شده و آنجاست که تقابل‌ها و تفاهم‌های بنیانی آشکار می‌شود و شاید با تأسف بشود گفت که چه دوستی‌ها که به دشمنی تبدیل می‌شود و چه دشمنان که دوست خواهند شد، هرچند در تمام طول زندگیِ پیش از آ