از کربلا تا پایان سایکس‌پیکو

از کربلا تا پایان سایکس‌پیکو تشییع‌ها معمولاً برای بدرقه مردگان برگزار می‌شوند؛ اما گاهی تاریخ، از تشییع یک انسان، برای دفن یک نظریه استفاده می‌کند. عراق، در تشییع امام شهید، یکی از بنیادی‌ترین فرضیه‌های علوم اجتماعی معاصر را به خاک سپرد. نزدیک به یک قرن است که نظریه‌پردازان مدرن می‌گویند عصر مرجعیت‌های فراملی پایان یافته، دولت ـ ملت جای امت را گرفته و مرزهای سیاسی، هویت‌های جمعی را بازتعریف کرده‌اند. اما میلیون‌ها انسانی که از ده‌ها ملیت و زبان، بی‌هیچ فراخوان دولتی، زیر یک پرچم گرد آمدند، نشان دادند هنوز نهادی وجود دارد که از مرزها قدرتمندتر است؛ مرجعیت شیعه . آن روز، سایکس–پیکو نه با توپ و موشک، که با قدم‌های میلیون‌ها انسان شکست خورد. زیرا مرز، زمانی معنا دارد که بتواند وفاداری انسان را تعیین کند؛ و وقتی عراقی، ایرانی، لبنانی، یمنی، بحرینی، پاکستانی و دیگران، خود را پیش از هر هویتی، سرباز یک امام می‌دانند، مرزهای استعمار دیگر چیزی جز خطوطی بر کاغذ نیستند. شاید به همین دلیل است که هنوز این پرسش، پاسخی هولناک برای دشمن دارد: اگر این پیکر به جای عراق، در بیروت، دمشق یا بیت‌المقدس تشییع می‌شد، آیا چیزی از نظم سایکس–پیکو باقی می‌ماند؟ منبع: روایت پاک