فرسایش طبقه‌ی متوسط؛ آزمونی برای جامعه‌ی مدنی؛ مینا جوانی

فرسایش طبقه‌ی متوسط؛ آزمونی برای جامعه‌ی مدنی/ مینا جوانی – طبقه‌ی متوسط را معمولاً بر حسب سطح درآمد، الگوی مصرف یا میزان تحصیلات تعریف می‌کنند، گویی مسئله تنها تعیین مرزی اقتصادی است که گروهی از جامعه را از طبقات فرودست و فرادست جدا می‌کند. اما اهمیت تاریخی و سیاسی این طبقه را نمی‌توان به جایگاه اقتصادی‌اش فروکاست. آن‌چه طبقه‌ی متوسط را برای جامعه‌ی مدرن اهمیت می‌بخشد، موقعیتی است که میان دولت و جامعه، میان زندگی خصوصی و امر عمومی، و میان منافع فردی و کنش جمعی اشغال می‌کند: مجموعه‌ای از افراد و گروه‌ها که می‌توانند بخشی از منابع، زمان و امنیت خود را به فعالیت‌هایی فراتر از بازتولید روزمره‌ی زندگی اختصاص دهند. از این منظر، مسئله‌ی امروز ایران محدود به کاهش قدرت خرید یا گسترش فقر نیست، بلکه فرسایش تدریجی امکانِ برنامه‌ریزی برای زندگی است. تورم مزمن، بحران مسکن، بی‌ثباتی شغلی، کاهش ارزش درآمد، دشواری انباشت سرمایه و گسترش مهاجرت، تنها سطح رفاه را تغییر نداده‌اند، بلکه افق تصمیم‌گیری را نیز کوتاه کرده‌اند. کسی که نمی‌تواند درباره‌ی مسکن، شغل، آموزش یا آینده‌ی اقتصادی خود چشم‌اندازی پایدار داشته باشد، بخش بیش‌تری از توان خود را صرف حفظ موقعیت موجود می‌کند. مسئله دیگر میزان درآمد افراد نیست، بلکه ظرفیت اجتماعی باقی‌مانده برای مشارکت، سازمان‌یابی و کنش در عرصه‌ی عمومی است. این‌جاست که بحران طبقه‌ی متوسط با بحران جامعه‌ی مدنی تلاقی می‌کند. جامعه‌ی مدنی تنها مجموعه‌ای از انجمن‌ها و نهادهای داوطلبانه نیست؛ وجود آن مستلزم آن است که افراد بتوانند بخشی از زندگی خود را از منطق اضطرار اقتصادی جدا کنند و به امر مشترک اختصاص دهند. هرچه زندگی روزمره بیش‌تر به مسئله‌ی بقا و جلوگیری از سقوط تبدیل شود، تبدیل مسائل خصوصی به مطالبات عمومی و تبدیل افراد پراکنده به کنشگران جمعی دشوارتر می‌شود. ادامه مطلب لینک به مطلب در وبسایت خط صلح ↘ تماس - کانال هرانا