اعتراضات ۱۴۰۱ پس از جان‌باختن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد آغاز شد و خیلی زود از اعتراض به حجاب اجباری فراتر رفت

انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز پی‌اس۷۵۲ در چهارمین سالگرد جان باختن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد، در بیانیه‌ای اعلام کرد جمهوری اسلامی همچنان با بازداشت، زندان، اعدام، تهدید خانواده‌های دادخواه و فعالان مدنی و استفاده از ابزارهای گوناگون در تلاش است «صدای اعتراض» را خاموش کند. در این بیانیه که دوشنبه ۲۳ شهریور منتشر شد، با تأکید بر ادامه سرکوب‌ها توسط حکومت ایران، آمده گزارش‌های اخیر نهادهای بین‌المللی، از جمله هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل درباره ایران، نشان می‌دهند سرکوب‌ها توسط جمهوری اسلامی «نه‌ تنها متوقف نشده، بلکه در ماه‌های اخیر تشدید نیز شده است». با این حال این انجمن تأکید کرده که «ایران امروز، ایران پیش از شهریور ۱۴۰۱ نیست. (منبع: رادیو فردا (تلگرام))

در آستانه چهارمین سالگرد مرگ ژینا/مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران در پیامی با انتقاد از ادامه فشارها بر زنان برای اعمال حجاب اجباری،‌ از مقاومت مردم ایران در مقابل این فشارها نوشت. او افزود: «زنان و دخترانی که به نام او به خیابان‌ها آمدند، همچنان بر حق خود برای تصمیم‌گیری درباره پوشش، محل کار و شیوه زندگی‌شان پافشاری می‌کنند؛ و هم‌چنین بر اینکه با آنان همچون افراد برابر رفتار شود، چه در قانون و چه در زندگی. (منبع: بی‌بی‌سی (تلگرام))

«زن، زندگی، آزادی» به شعار اصلی جنبشی تبدیل شد که در شهرهای مختلف ایران ادامه یافت و با حضور گسترده زنان، جوانان و دانشجویان، یکی از مهم‌ترین موج‌های اعتراضی جمهوری اسلامی را رقم زد. حکومت این اعتراضات را با بازداشت‌های گسترده، خشونت و احکام سنگین سرکوب کرد، اما پیام و اثر سیاسی و اجتماعی آن همچنان در جامعه ایران باقی مانده است. (منبع: من‌وتو (تلگرام))

علی‌حسین قاضی‌زاده، عضو تحریریه ایران‌اینترنشنال، گفت جمهوری اسلامی پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی» نه‌تنها رویکرد خود را تغییر نداده، بلکه با تشدید سرکوب، بازداشت‌ها و تهدیدها به برخوردی خشن‌تر روی آورده است. او افزود مهم‌ترین دستاورد این خیزش، افزایش اعتمادبه‌نفس جامعه برای ایستادگی در برابر حکومت و عقب راندن حجاب اجباری بود؛ تغییری که به گفته او در اعتراضات بعدی نیز ادامه یافت و به بخشی از رفتار اجتماعی مردم تبدیل شد. (منبع: ایران اینترنشنال)

مهدیه گلرو جنبش «زن، زندگی، آزادی» را نه صرفاً خیزشی علیه حجاب اجباری یا جمهوری اسلامی، بلکه نقطه عطفی در بازتعریف سیاست در ایران می‌داند؛ جنبشی که زن را از «موضوع سیاست» به «سوژه سیاسی» بدل کرد. او استدلال می‌کند که هر پروژه دموکراتیک برای آینده ایران، اگر بخواهد از بازتولید اقتدارگرایی بگریزد، باید برابری جنسیتی، تکثر و مشارکت زنان در ساختن و تعریف قدرت را در مرکز خود قرار دهد. (منبع: رادیو زمانه)