پایان اختلاف

پایان اختلاف کجاست؟/ تأملی درباره نهاد، رقابت سیاسی و مسئله منافع ملی در ایران سیاست با اختلاف آغاز می‌شود، اما با اختلاف ادامه پیدا نمی‌کند. اگر قرار باشد هر اختلافی تا بی‌نهایت امتداد یابد، دیگر سیاست به معنای کلاسیک آن وجود نخواهد داشت؛ آنچه باقی می‌ماند، جامعه‌ای است که به جای حل مسئله، مدام خود مسئله را بازتولید می‌کند. ازاین‌رو یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه سیاسی نه میزان توافق در یک جامعه، بلکه توانایی آن در پایان‌دادن به اختلافات است. در ماه‌های اخیر، بار دیگر مشاهده شد که تصمیم‌های مهم در حوزه سیاست خارجی، صرف‌نظر از موافقت یا مخالفت با محتوای آنها، چگونه به زمینه‌ای برای تشدید شکاف‌های سیاسی تبدیل می‌شوند. این پدیده البته منحصر به یک موضوع یا یک دولت نیست. در چهار دهه گذشته، تقریبا هر تصمیم مهمی، از سیاست خارجی تا اقتصاد، از اصلاحات ساختاری تا مسائل فرهنگی، به جای آنکه پس از طی‌شدن مسیرهای رسمی وارد مرحله اجرا شود، خود به آغاز دور تازه‌ای از منازعه تبدیل شده است. این وضعیت پرسشی بنیادین را پیش‌روی ما می‌گذارد: چرا در ایران اختلافات سیاسی پایان نمی‌یابند؟ پاسخ متعارف آن است که جامعه ایران جامعه‌ای متکثر است، گروه‌های مختلف منافع متفاوت دارند و طبیعی است که اختلاف وجود داشته باشد. این پاسخ درست است، اما کافی نیست. اختلاف، ویژگی همه جوامع مدرن است. اگر صرف وجود اختلاف نشانه