تراستی در آینه توییتر؛ چگونه «تراستی» از پرونده مالی به بحران مشروعیت تبدیل شد

تراستی در آینه توییتر/ چگونه «تراستی» از پرونده مالی به بحران مشروعیت تبدیل شد. پرونده «تراستی‌ها» در ماه‌های اخیر از یک اختلاف مالی درباره بازنگشتن ارز نفتی، به یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های اقتصادی - امنیتی کشور تبدیل شده است. سخنگوی قوه قضائیه در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد که ۷۱ پرونده در این حوزه تشکیل شده و حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان از منابع مربوطه اعاده شده است. دادستان تهران نیز از توقیف املاک متعدد متهمان و تعیین تکلیف ۲۵ میلیارد یورو از پرونده رفع تعهد ارزی خبر داد. هم‌زمان، پرونده فروش نفت با چک و سفته، از یک راهکار دورزدن تحریم به «ابرپرونده ۱۲۷ هزار میلیارد تومانی» تبدیل شده است. استعفای محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ و واگذاری ۸۰ میلیون بشکه نفت به چهار تراستی که مجلس را به ورود واداشت، ابعاد تازه‌ای به ماجرا افزوده است. در این میان، توییتر فارسی نه فقط آینه این تحولات، بلکه میدانی برای بازتعریف معنای «تراستی» بوده است. بر اساس تحلیل توییت‌های با بیشترین بازدید و تعامل در دو بازه زمانی، دو موج متمایز قابل شناسایی است. موج اول در بازه ۱۲ تیر تا ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ شکل گرفت و اوج آن در ۴ و ۵ مرداد هم‌زمان با انتشار آمار ۹۴ میلیارد یورو تعهد ارزی رفع‌نشده بود. موج دوم در بازه ۱۲ تا ۲۰ مهر ۱۴۰۵ رخ داد و با استعفای وزیر نفت، ابرپرونده ۱۲۷ هزار میلیارد تومانی و طرح «کودتای تراستی» گره خورد. این دو موج، اگرچه حول یک کلیدواژه می‌چرخند، اما در سه سطح بنیادین با یکدیگر تفاوت دارند: موضوع چیست؟ چه کسی صحبت می‌کند؟ و با چه لحنی؟ بررسی دقیق این سه سطح، تصویری از یک تحول گفتمانی را نشان می‌دهد که فراتر از یک پرونده اقتصادی، به رابطه میان جامعه و نهادهای رسمی مربوط می‌شود. در موج اول، هسته مرکزی بحث اعداد بود. توییت‌های پربازدید حول محور ۹۴ میلیارد یورو، ۲۰ هزار و ۶۷۶ نفر درگیر، ۱۵ اعلان قرمز اینترپل و ۲۰۰ میلیون دلار فرار یک تراستی خاص می‌چرخید. مضمون غالب «شوک عددی» بود: مقایسه ارقام کلان با بودجه کشور، زندگی روزمره مردم و دارایی‌های لوکس. واژگان پرتکرار شامل «نفت»، «دلار»، «بانک» و «دبی» بود. یادداشت محمد تقی‌زاده را اینجا بخوانید