کاهش وابستگی تجاری ایران به امارات عربی متحده

عبور از ریسک دوبی؛ کاهش وابستگی تجاری ایران به امارات عربی متحده ضرورتی راهبردی در پرتو تحولات ژئوپلیتیک سال ۲۰۲۶ چکیده محمدطاهر رحیمی: تحولات امنیتی و ژئوپلیتیک خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ آسیب‌پذیری تجارت خارجی ایران را آشکار کرد. تشدید تنش‌های منطقه‌ای، افزایش ریسک‌های بیمه‌ای، اختلال در تردد دریایی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، زنجیره تأمین کشور را با چالش جدی روبه‌رو ساخت. این تجربه نشان داد تمرکز بخش قابل توجهی از تجارت خارجی بر یک هاب لجستیکی خارجی، ریسک تمرکز و آسیب‌پذیری ژئواکونومیک را افزایش داده و کاهش وابستگی به امارات به ضرورتی در حوزه امنیت اقتصادی تبدیل شده است. در ۲ دهه گذشته، امارات به مهم‌ترین هاب واسطه‌ای تجارت ایران تبدیل شده است. بخش عمده کالاهای وارداتی از کشورهای مختلف ابتدا وارد بندر جبل‌علی شده و پس از عملیات لجستیکی به ایران منتقل می‌شوند. توسعه این بندر و زیرساخت‌های آن، همراه با محدودیت‌های ناشی از تحریم، وابستگی تجارت ایران به امارات را افزایش داده است. بحران ۲۰۲۶ نشان داد تمرکز تجارت بر یک مسیر، ریسک‌های گسترده‌ای ایجاد می‌کند. افزایش حق بیمه، کاهش تردد خطوط کشتیرانی، تأخیر در ورود کالا و افزایش هزینه‌های لجستیکی، امنیت غذایی، تأمین مواد اولیه، تولید و صادرات را تحت تأثیر قرار داد. همچنین وابستگی به زیرساخت‌های امارات، با توجه به جایگاه ژئوپلیتیکی این کشور، ی