شوروی؛ ابرقدرتی که هیچ‌کس سقوطش را پیش‌بینی نکرد

گورباچف بعدها گفت که در سال ۱۹۸۴ با وزیر خارجه آینده‌اش، ادوارد شواردنادزه، گفت‌وگویی داشته است. آن‌ها در بحث درباره سرخوردگی مردم، توافق کردند که رؤیاهای کمونیستیِ فراوانی و برابری به چیزی جز شعارهایی توخالی تبدیل نشده‌اند. تنها اصلاحات بنیادین می‌توانست باور مردم به آرمان‌های کمونیستی را دوباره زنده کند. به گفته گورباچف، آن‌ها بر سر فرمولی بسیار ساده به توافق رسیدند: پرسترویکا (بازسازی)، گلاسنوست (گشودگی) و دموکراتیزه‌کردن.