اکولوژی تفرقه: تفرقه بینداز و حکومت کن، منطقی در حکمرانی است

اکولوژی تفرقه تفرقه بینداز و حکومت کن، بیش از آنکه یک ضرب‌‌المثل باشد، خلاصه یک منطق در حکمرانی است. منطقی که بیش از همه با تجربه امپراتوری بریتانیا در اداره مستعمرات شناخته می‌‌شود. این راهبرد بر بهره‌‌گیری از شکاف‌‌های قومی، مذهبی، زبانی و اجتماعی مستعمرات استوار بود تا امکان شکل‌‌گیری کنش جمعی و مقاومت سازمان‌‌یافته را کاهش دهد. اما آنچه در روایت‌‌های تاریخی کمتر مورد توجه قرار می‌‌گیرد، این است که هیچ نظام حکمرانی پایداری، فرسایش سرمایه اجتماعی خود را به‌ عنوان یک راهبرد داخلی نمی‌‌پذیرد. زیرا اعتماد عمومی، همکاری اجتماعی و انسجام نهادی، نخستین زیرساخت هر نوع توسعه و ثبات سیاسی است. هر نهاد و جامعه‌‌ای هرچند کوچک که سرمایه اجتماعی خود را از دست بدهد، دیر یا زود ظرفیت حکمرانی، توسعه و حتی حفاظت از منابع طبیعی خود را نیز از دست خواهد داد. این گزاره، امروز بیش از هر زمان دیگری برای محیط زیست معنا پیدا می‌‌کند. ما سال‌‌هاست بحران محیط زیست را با شاخص‌‌های هیدرولوژیک، اقلیمی یا مهندسی می‌خوانیم. از کاهش بارش و افت آبخوان‌‌ها تا فرونشست زمین، بیابان‌‌زایی، کاهش تنوع زیستی و فروپاشی خدمات اکوسیستمی. همه این شاخص‌‌ها واقعی‌‌اند، اما تنها نشانه‌‌های بحران‌‌اند، نه ریشه‌‌های آن. پیش از آنکه یک اکوسیستم فروبپاشد، معمولا شبکه روابط اجتماعی و اقتصادی پیرامون آن دچار اختلال شده است. محیط ز