‌‌چرا قاضی نباید صورت‌جلسه بنویسد؟

به گزارش روزنامه شرق، فرصتی ارزشمند برای پیشگیری از آسیب‌های قوه قضائیه/ چرا قاضی نباید صورت‌جلسه بنویسد؟. در دادرسی مدنی و کیفری، آنچه در جلسه دادگاه گفته می‌شود، صرفا مجموعه‌ای از جملات شفاهی نیست؛ اقرار، توضیح، دفاع و اظهارات شهود می‌تواند بخش مهمی از «دلیل» و در نهایت «مبنای رأی» را تشکیل دهد؛ بنابراین نحوه ثبت این اظهارات، مسئله‌ای صرفا اداری یا تشریفاتی نیست؛ بلکه مستقیم با دقت دادرسی، اصل تناظر، بی‌طرفی قاضی و حق دفاع مؤثر ارتباط دارد. پرسش اساسی این است: آیا قاضی باید هم‌زمان هم شنونده و ارزیابی‌کننده اظهارات باشد و هم ثبت‌کننده آن؟. اصل تناظر، اصل بی‌طرفی قاضی و حق دفاع مؤثر اقتضا می‌کند که ثبت اظهارات طرفین با حداکثر دقت، بی‌طرفی و قابلیت استناد انجام شود. وقتی قاضی شخصا اظهارات را می‌نویسد، دو نقش متفاوت در یک شخص جمع می‌شود: نقش «شنونده و ارزیابی‌کننده» و نقش «ثبت‌کننده». همین ادغام، خطر خلاصه‌سازی گزینشی، حذف بخشی از اظهارات یا حتی تحریف ناخودآگاه آنچه در جلسه بیان شده را افزایش می‌دهد.. مسئله مهم‌تر، تأثیر این وضعیت بر اصل تناظر است.

به گزارش روزنامه شرق، طرفین باید بتوانند بدانند دقیقا چه چیزی از سوی آنان یا طرف مقابل در صورت‌جلسه منعکس شده است و در صورت وجود اختلاف، امکان اعتراض مؤثر داشته باشند. اما هنگامی که متن نهایی صورت‌جلسه محصول ذهن و برداشت قاضی باشد، امکان نظارت دقیق و هم‌زمان طرفین بر فرایند ثبت کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، حق اعتراض مؤثر به صورت‌جلسه نیز تضعیف می‌شود؛ زیرا سند نهایی دیگر لزوما بازتاب مستقیم گفتار طرفین نیست، بلکه ممکن است بازسازی و خلاصه‌ای از آن گفتار براساس برداشت شخصی ثبت‌کننده باشد. 💢 یادداشت علیرضا دقیقی را اینجا بخوانید 👇